Druk

Druk z kamiennej matrycy przebiega znacznie szybciej niż w przypadku technik wklęsło- i wypukłodrukowych. Wałkowanie kamienia przed wykonaniem każdej kolejnej odbitki zajmuje wprawnemu litografowi chwilę (jeśli matryca została właściwie wytrawiona).

Zanim rozpoczniemy druk, musimy przygotować papier na nakład i papier na odbitki próbne, zaznaczyć na nim i na kamieniu pasery. Musimy mieć również pod ręką miski z zimną, czystą wodą wraz z wiskozową gąbką do wilżenia kamienia podczas wałkowania i prawie suchą gąbkę do zbierania nadmiaru wody z kamienia przed położeniem na niego papieru.

Kamień należy ustawić na stole prasy przy samym jego (stołu) końcu. Bez opuszczania wajchy należy podjechać stołem z kamieniem pod tarnik w dokładnie takie miejsce, w którym tarnik znajduje się już nad kamieniem, ale jeszcze nie nad rysunkiem (optymalnie jest, kiedy tarnik znajduje się jeszcze przed papierem). Trzeba zaznaczyć to miejsce na nieruchomej części prasy po to, żeby za każdym razem dojeżdżać stołem do tego samego momentu. Następnie należy dojechać stołem do samego końca (dalej nie opuszczając wajchy) i sprawdzić czy w takiej pozycji tarnik jest już poza rysunkiem i jeszcze nad kamieniem (optymalnie jest wówczas, kiedy jest również za papierem). W celu ustalenia najlepszej pozycji - można użyć śruby znajdującej się na końcu stołu.

Na nawałkowany osuszony kamień (osuszony, żeby papier nie odkształcał się pod wpływem wilgoci) można położyć papier do odbitki próbnej. Odbitki takie wykonuje się po to, żeby pozwolić matrycy na przybranie odpowiedniej ilości farby i ustalić 'z ilu wałków' należy wykonywać odbitki. Kamień osiąga odpowiedni stopień zaczernienia po wykonaniu kilku odbitek próbnych.

Po położeniu na kamień papieru, trzeba przykryć go jeszcze jednym arkuszem, który da dodatkową izolację między papierem, tekstolitem a tarnikiem. Na koniec trzeba położyć właśnie tekstolit nasmarowany cienką warstwą smaru (tylko od góry!), żeby tarnik (ze skórą również pokrytą smarem) miał możliwość ślizgania się po nim podczas przejazdu prasy.

Teraz można rozpocząć druk: najpierw należy podjechać stołem do zaznaczonego miejsca i sprawdzić docisk. Trzeba w tym celu opuścić wajchę - jeśli nie napotkamy oporu - znaczy, że jest zbyt mały, jeśli nie uda się opuścić wajchy - jest zbyt duży. Pokrętłem znajdującym się nad tarnikiem trzeba wyregulować odpowiedni docisk. Później można 'przejechać' stołem prasy aż do końca jednostajnym ruchem. Jeśli tarnik stanie w połowie ruchu prasy - na odbitce może pojawić się ciemniejszy pasek. Po skończeniu 'przejazdu' - należy podnieść wajchę do pozycji wyjściowej, wrócić stołem do początkowej pozycji, zdjąć tekstolit, papier przekładkowy i bardzo delikatnie podnieść odbitkę. Po odłożeniu odbitki na suszarkę, należy natychmiast zwilżyć kamień, żeby zapobiec jego przesuszeniu. Kamień podczas całego procesu powinien być wilgotny (może za wyjątkiem kładzenia papieru na kamień).

Anna Trojanowska