Słownik » Szelak

Szelak jest żywiczną wydzieliną pluskwiaków (czerwców lakowych), pasożytujących na niektórych drzewach tropikalnych (na przykład południowoazjatyckich figowcach). Ma on postać cieniutkich płytek barwy złotożółtej (gatunek lemon), pomarańczowej (gatunek oranż) lub brunatnej (gatunek rubin). Szelak składa się głównie z estrów kwasów tłuszczowych. Jest nierozpuszczalny w wodzie – ta właśnie cecha powoduje, że jest tak atrakcyjny dla litografii. Rozpuszcza się natomiast w alkoholu (np. denaturat) i w wysokich temperaturach.
Szelak rozpuszczony w denaturacie wykorzystuje się w litografii dla dobrego zatłuszczenia kamienia. Na wymyty rozpuszczalnikiem kamień wylewa się odrobinę szelaku i szybko zaciera się go szmatą po całej powierzchni wymagającej zatłuszczenia. Należy to zrobić w pośpiechu – denaturat bowiem szybko paruje i jest ryzyko, że cały kamień nie zostanie równo „zasmarowany”, co oczywiście negatywnie odbije się na dalszej pracy nad daną grafiką.

Szelak stosuje się przed użyciem asfaltu, szczególnie w przypadkach, kiedy potrzebne jest mocne i trwałe zatłuszczenie miejsc, które będą drukować (płaskie alple). W niektórych procesach zastosowanie szelaku jest konieczne (kontra, ksero).

Anna Trojanowska