Słownik » Wałkowanie

Na kamieniu do rozrabiania farby należy przygotować farbę litograficzną do trawienia (np. piórową), rozprowadzić, nanieść na wałek i równomiernie wałkować przygotowaną uprzednio matrycę. Na wałku farby nie może być za dużo – zbyt wielka jej ilość pod dociskiem prasy łatwo by się rozgniotła na boki – niszcząc i „zabijając” szczegóły rysunku.

Najlepiej jeśli farbę nadaje się cienką warstewką, za to z wielu przewałkowań pod różnymi kątami. Warstwa jest wówczas równa i stabilna. Podczas wałkowania trzeba pamiętać o wilżeniu matrycy. Jeszcze raz przypomnę – litografia polega na naturalnym wzajemnym odpychaniu się wody i tłuszczu.

Wiele zależy od sposobu wałkowania. Podczas tej czynności można albo usuwać nadmiar farby, albo dodawać jej większą warstwę. Zasadniczo można zauważyć, że im szybciej się wałkuje, tym mniej farby się oddaje, a więcej zbiera i odwrotnie. Nakładając na wałek farbę z kamienia, na którym jest ona rozprowadzona, powinno się robić to szybko (farba zostaje „nabrana” na wałek), natomiast nanosząc ją na matrycę – czynność tę wykonuje się znacznie wolniej (wałek wówczas oddaje farbę). Czasem, kiedy matryca na skutek jakiegoś źle przeprowadzonego procesu przyjmuje za dużo farby, należy zastosować tzw. odwałkowywanie, czyli bardzo szybkie wałkowanie z małą ilością farby na wałku.

Wałki, które stosuje się w litografii, różnią się od tych używanych w innych technikach. Do farby, na której przeprowadza się trawienie, najlepiej jest używać wałka skórzanego, ponieważ lepiej przyjmuje farbę i można go na długi czas pozostawić bez mycia. Dobra farba do trawienia zasycha bardzo powoli.

Wałki gumowe, używane do drukowania farbami kolorowymi, należy myć natychmiast po zakończeniu odbijania. W przeciwnym wypadku szybko schnąca kolorowa farba może zakrzepnąć na wałku, co doprowadzi do zniszczenia jego powierzchni.

Dobry wałek powinien być utrzymany w jak największej czystości. Powinien być idealnym walcem bez zwężeń i skaz. Jakiekolwiek odkształcenia będą podczas druku prowadzić do błędów i niedowałkowań na odbitkach. Wałki skórzane czyści się rzadko, ponieważ farba, którą się nimi drukuje prawie nie zasycha. Jednak po długiej przerwie w druku (miesiąc, dwa...) należy taki wałek „odświeżyć”. Robi się to przez zeskrobanie z niego starej farby nożem pod kątem prostym.

Czystość gumowego wałka utrzymuje się przez zmywanie go każdorazowo po zakończeniu druku naftą lub przeznaczonym do tego celu preparatem.